محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

282

تحفه خانى ( فارسى )

و روغن جندبيدستر روغن فرفيون و روغن نمام روغن مرزنجوش و مثل اينها و اين تشنج را اطبا سهل العلاج شمرده‌اند و اگر زود بمعالجه اشتغال نمايند به زودى زايل مىشود و مىبايد كه كمادات او اكثر از نمك گرم كرده باشد و ازين منفعت بسيار يافته‌اند و آميختن هزار اسفند نيز با نمك بهترست و نطول درين مرض بمطبوخ بابونه و شبت و سعتر و اكليل الملك بايد كرد و امّا آنچه از تشنج بسبب يبوست حادث مىشود عسير العلاج است و در معالجه از تشنج رطب بعيدتر است و خلاصى ازو بر سبيل ندرت است و سبب تشنج يابس استفراغ بسيار است از اسهال و غير آن و يا بيخوابى بسيار بدوام و حركات عنيفه كثيره و يا غم مفرط و يا مرض حار و علامت او حدوث تشنج بتدريج و اندك‌اندك و ضمور و گداختن و خورد شدن عضو ماؤف و باريك شدن آن و تقدم اسباب مجففه از داخل و خارج و علاج درين مقام ترطيب بدن است به خوردن جلاب و اشياء مرطبه مثل شير خر و شير عورات و شير گاؤ و بز و غذا ماء الشعير بروغن بادام شيرين يا اثاله كه از نشاسته باشد و يا گوشت فربه بزغاله و بره و مرغ جوجه و گوشت ماهى خورد و ماليدن روغن بنفشه و روغن كدو و چكانيدن شير عورات بدماغ و چكانيدن روغن بنفشه و كدو نيز در تشنج يابس منفعت بليغ دارد و شربت خشخاش نيز درين مرض نافع است و شربت بنفشه ابلغ است در نفع و در طبخ اين ادويه كه نوشته مىشود نشستن بسيار نافع است برگ كاهو و برگ كدو و بنفشه و اگر تازه باشد بهتر و نيلوفر و برگ تخم خطمى و برگ خشخاش و برگ چقندر و ماليدن بدن صاحب تشنج بموم روغن كه معمول بروغن بنفشه بادام باشد و موم پاكيزه و كتيرا و خوردن آب انار شيرين و هندوانه و خيار و بادرنگ نيز با قند سفيد نافع است و غذا ماش مقشر